ఆ రెండు గంటలు ముఖ్యం : సైబర్ పోలీసులు

దిశ, వెబ్ డెస్క్ : సైబర్ నేరగాళ్ల మాయాజాలంలో చిక్కుకుని మోసపోయిన బాధితులకు కేంద్ర ప్రభుత్వం, నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ (I4C), పోలీసులు కీలక సూచనలు చేసారు. సైబర్ నేరగాళ్లు మీ ఖాతా నుండి డబ్బు దొంగిలించిన మొదటి 3 గంటల సమయాన్ని 'గోల్డెన్ అవర్' అని, ఈ సమయంలోపు స్పందించి సైబర్ క్రైమ్ కు ఫిర్యాదు చేస్త ఆ డబ్బు వేరే ఖాతాలకు బదిలీ అవ్వకుండా నిరోధించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందని తెలిపారు. దీని కోసం వెంటనే 1930 హెల్ప్‌లైన్ నంబర్‌కు కాల్ చేసి, బ్యాంకు వివరాలు తెలపాలని అన్నారు. ఇది దేశం అంతటా 24/7 అందుబాటులో ఉండే సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్. ఇక్కడ తెలుగుతో పాటు హిందీ, ఇంగ్లీష్ భాషల్లో కూడా మీరు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. కాల్ చేసిన వెంటనే మీకు ఒక అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్ వస్తుంది, దానిని భవిష్యత్తు అవసరాల కోసం భద్రపరుచుకోవాలి. అనంతరం, వెంటనే www.cybercrime.gov.in పోర్టల్‌లోకి వెళ్లి ఆన్‌లైన్ ఫిర్యాదును నమోదు చేయాలి. అక్కడ మోసానికి సంబంధించిన స్క్రీన్‌షాట్లు, ట్రాన్సాక్షన్ ఐడీలు, స్కామర్ వాడిన ఫోన్ నంబర్లు, ఈమెయిల్ లింక్‌లను అప్‌లోడ్ చేయడం వల్ల నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) ద్వారా వేగంగా దర్యాప్తు జరిగే అవకాశం ఉంటుంది.

డబ్బు పోయిందని తెలిసిన వెంటనే బ్యాంకింగ్ సేవలను నిలిపివేయడం రెండో ముఖ్యమైన అడుగు. మీ బ్యాంక్ కస్టమర్ కేర్‌కు కాల్ చేసి లేదా మొబైల్ యాప్ ద్వారా డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డులను వెంటనే బ్లాక్ చేయాలి. యూపీఐ (Google Pay, PhonePe, Paytm) ద్వారా ఫ్రాడ్ జరిగితే, వెంటనే సంబంధిత యాప్‌లలో ఆ లావాదేవీని రిపోర్ట్ చేసి, యూపీఐ ఐడీని బ్లాక్ చేయించడం మంచిది. బ్యాంకుకు అధికారికంగా ఈమెయిల్ పంపి 'ఛార్జ్‌బ్యాక్' (Chargeback) లేదా 'రివర్స్' (Reverse) రిక్వెస్ట్ ఇవ్వాలి. ఇలా చేయడం వల్ల బ్యాంకులు, ఎన్‌పీసీఐ (NPCI) సమన్వయంతో ఆ లావాదేవీని మధ్యలోనే నిలిపివేసే సాంకేతిక వెసులుబాటు ఉంటుంది. ఆలస్యం చేసే కొద్దీ నేరగాళ్లు ఆ డబ్బును మల్టిపుల్ అకౌంట్ల ద్వారా డ్రా చేసుకునే ప్రమాదం ఉంది, కాబట్టి వేగంగా స్పందించడం చాలా ముఖ్యం.

ఆన్‌లైన్ ఫిర్యాదుతో పాటు, స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్‌లో కూడా FIR దాఖలు చేయడం వల్ల కేసు విచారణ మరింత వేగంగా జరుగుతుంది. భవిష్యత్తులో ఇటువంటి ఉచ్చులో పడకుండా ఉండాలంటే తెలియని వ్యక్తుల నుండి వచ్చే ఫోన్ కాల్స్ లేదా మెసేజ్‌ల ద్వారా వచ్చే లింక్‌లను క్లిక్ చేయకూడదు. ఎవరికీ OTP, పిన్ నంబర్లను చెప్పకూడదు. "మీకు లాటరీ తగిలింది", "అధిక లాభాలు వస్తాయి", "మీ కేవైసీ అప్‌డేట్ చేయాలి" వంటి మాటలు వినగానే అప్రమత్తమవ్వాలి. సైబర్ భద్రత అనేది కేవలం పోలీసుల బాధ్యత మాత్రమే కాదు, పౌరుల అవగాహన కూడా ఇందులో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.