తెలంగాణ సర్కార్ కీలక నిర్ణయం.. ‘బాల భరోసా’ పేరుతో సరికొత్త స్కీమ్
బాల్యంలో ఎదురయ్యే ఏ చిన్న సమస్య అయినా పిల్లల భవిష్యత్తుపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది.
దిశ, తెలంగాణ బ్యూరో: బాల్యంలో ఎదురయ్యే ఏ చిన్న సమస్య అయినా పిల్లల భవిష్యత్తుపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. అందుకే, పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలను, ఎదుగుదల సమస్యలను సకాలంలో గుర్తించి తగిన సహాయం అందించడం అత్యంత కీలకం. ఈ ప్రాముఖ్యతను గుర్తించిన తెలంగాణ ప్రభుత్వం, బాలభరోసా అనే వినూత్న కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఇది పుట్టుక నుంచి 5 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల సమగ్రాభివృద్ధిని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. రాష్ట్రంలోని ఐదేళ్లలోపు చిన్నారుల ఆరోగ్య సంరక్షణ కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం బాల భరోసా పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఈ పథకం ద్వారా ఐదేళ్లలోపు పిల్లలకు ఉచిత వైద్య పరీక్షలు, చికిత్స, అవసరమైతే శస్త్రచికిత్సలు అందించనున్నారు. ఈ పథకం ద్వారా పేద, మధ్య తరగతి కుటుంబాలపై వైద్య ఖర్చుల భారం తగ్గనుంది. చిన్నారుల్లో ఎదుగుదలలో లోపాలు, న్యూరో డెవలప్మెంటల్ సమస్యలు, శారీరక బలహీనతలను ముందస్తుగా గుర్తించి, సకాలంలో తగిన జోక్యాలను అందించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం బాలభరోసా పథకాన్ని ప్రారంభించింది.
పిల్లల్లో లోపాలు సకాలంలో గుర్తింపు
రాష్ట్రంలో ఐదేళ్లలోపు వయస్సు గల పిల్లలందరికీ సమగ్ర స్క్రీనింగ్ నిర్వహించి, ఎదుగుదల లోపాలు, న్యూరో డెవలప్మెంటల్ డిజార్డర్స్, శారీరక వైకల్యాలను ముందే గుర్తించడం ఈ కార్యక్రమం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం. బాలభరోసా పథకం కింద 5 సంవత్సరాల వయస్సు లోపు గల పిల్లలందరికీ సమగ్ర స్క్రీనింగ్ నిర్వహిస్తారు. దీని కోసం నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ది ఎంపవర్మెంట్ ఆఫ్ పర్సన్స్ విత్ ఇంటెలెక్చువల్ డిజేబిలిటీస్ (ఎన్ఐఈపీఐడీ) అభివృద్ధి చేసిన సిస్టమాటిక్ మైల్స్టోన్ అసెస్మెంట్ అండ్ రిస్క్ టెస్టింగ్ స్మార్ట్ చెక్ 42 టూల్ను ఉపయోగించనున్నారు. ఈ టూల్ పిల్లల అభివృద్ధిలోని ముఖ్యమైన అంశాలైన మోటార్ డెవలప్మెంట్, స్పీచ్, లాంగ్వేజ్ స్కిల్స్, కాగ్నిటివ్ సామర్థ్యాలు, సామాజిక, భావోద్వేగ అభివృద్ధి, ఆట, అనుకూల ప్రవర్తన, వినికిడి, దృష్టి స్క్రీనింగ్, ప్రవర్తనా నమూనాలు, న్యూరో డెవలప్మెంటల్ సమస్యలు, శారీరక జన్యు పరిస్థితులను కవర్ చేసే 42 ప్రశ్నలను కలిగి ఉంటుంది. పిల్లల్లో కూర్చోవడం, నడవడం, మాట్లాడటం వంటి అభివృద్ధి దశలను పద్ధతి ప్రకారం అంచనా వేస్తారు. దీనితో పాటు, ఏదైనా ప్రమాదకారకాలు ఉన్నాయేమో గుర్తించడానికి ప్రత్యేక పరీక్షలు నిర్వహిస్తారు.
స్మార్ట్ చెక్-42 టూల్
ఐదేళ్ల లోపు పిల్లల్లో వైకల్యాలను ముందే గుర్తించేందుకు ఇది సరళమైన, వినియోగదారులకు సులభంగా అర్థమయ్యే స్క్రీనింగ్ సాధనం. క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తలు, తల్లిదండ్రులు, సంరక్షకులు కూడా దీనిని సులువుగా ఉపయోగించుకోవచ్చు. అంగన్వాడీ కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్తలు, తల్లిదండ్రులు మరియు వలంటీర్లు కనీస శిక్షణతో దీనిని ఉపయోగించవచ్చు. ఎన్ఐఈపీఐడీ నిపుణుల బృందం ద్వారా స్మార్ట్చెక్-42 టూల్ వినియోగంపై ఆన్లైన్ మాస్టర్ ట్రైనింగ్ ప్రోగ్రామ్ను నిర్వహిస్తారు. ఈ శిక్షణలో సూపర్వైజర్లు, ఇంటిగ్రేటెడ్ చైల్డ్ డెవలప్మెంట్ సర్వీసెస్ (ఐసీడీఎస్) ప్రాజెక్ట్ అధికారులు, మహిళా అభివృద్ధి, శిశు సంక్షేమ శాఖ, వెద్యారోగ్య కుటుంబ సంక్షేమ శాఖల అధికారులు పాల్గొంటారు. ఐసీడీఎస్ సూపర్వైజర్లను మాస్టర్ ట్రైనర్లుగా నియమించి, వారి పరిధిలోని అంగన్వాడీ టీచర్లు, ఆశా వర్కర్లకు తదుపరి శిక్షణ ఇస్తారు.
చిన్నారుల స్క్రీనింగ్
అంగన్వాడీ టీచర్లు, ఆశా కార్యకర్తలు, ఆర్బీఎస్కే బృందాల సహకారంతో 5 సంవత్సరాల పిల్లలందరినీ స్మార్ట్ చెక్ 42 టూల్ ఉపయోగించి స్క్రీనింగ్ చేస్తారు. స్క్రీనింగ్ కోసం రూపొందించిన మొబైల్ అప్లికేషన్ను ఉపయోగిస్తారు. జిల్లా సంక్షేమ అధికారులు, ఐసీడీఎస్ సూపర్వైజర్ల సమన్వయంతో ఈ సమాచారం మొబైల్ యాప్లో సమర్థవంతంగా, సరిగ్గా అప్లోడ్ అయ్యేలా చూస్తారు. స్క్రీనింగ్లో గుర్తించిన పిల్లలను ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలైన పీహెచ్సీలు, యూహెచ్సీలు, లేదా సీహెచ్సీలకు తదుపరి వైద్య పరీక్షల కోసం రెఫర్ చేస్తారు. ప్రమాదంలో ఉన్న పిల్లల కోసం జిల్లా ఆస్పత్రుల్లో ముందస్తు జోక్య శిబిరాలు నిర్వహిస్తారు. శస్త్రచికిత్సలు అవసరమైన పిల్లలను జిల్లా ఆస్పత్రులు లేదా ఇతర ప్రభుత్వ, మల్టీస్పెషాలిటీ ఆస్పత్రులకు పంపుతారు. జిల్లా సంక్షేమ అధికారులు(డీడబ్లూఓ) బాలభరోసా పథకానికి జిల్లా నోడల్ అధికారులుగా వ్యవహరిస్తారు. జిల్లా కలెక్టర్ జిల్లాలో బాలభరోసా పథకానికి మొత్తం బాధ్యత వహిస్తారు. జిల్లా సంక్షేమ అధికారులు, జిల్లా వైద్య, ఆరోగ్య అధికారులు జిల్లా కలెక్టర్లకు సహకరిస్తారు.
అవసరమైన వారికి శస్త్రచికిత్సలు
ప్రారంభ వైద్య పరీక్షలో రిస్క్ ఎక్కువగా ఉన్నట్లు గుర్తించిన పిల్లల కోసం జిల్లా ఆస్పత్రుల్లో ఎర్లీ ఇంటర్వెన్షన్ క్యాంపులు నిర్వహిస్తారు. శస్త్రచికిత్సలు అవసరమైతే పిల్లలను జిల్లా ఆస్పత్రులు లేదా ప్రభుత్వ, మల్టీస్పెషాలిటీ ఆస్పత్రులకు పంపుతారు. థెరపీలు అవసరమైన పిల్లలను ఎర్లీ ఇంటర్వెన్షన్ సెంటర్లు, భావితా కేంద్రాలు, నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్లకు పంపుతారు. రాష్ట్ర స్థాయిలో ప్రతి జిల్లా వైద్య, ఆరోగ్య అధికారి (డీఎంహెచ్వో)కి మొబైల్ అప్లికేషన్కు ప్రత్యేక లాగిన్ ఆధారాలను అందిస్తారు. దీని ద్వారా డీఎంహెచ్వో జిల్లా సంక్షేమ అధికారులతో కలిసి హాస్పిటల్స్కు రిఫర్ చేసిన పిల్లల సమాచారం, శస్త్రచికిత్సలు, థెరపీల తర్వాత ఫలితాలను అప్డేట్ చేస్తారు. ఐఈసీ సామగ్రి ముద్రణ, రవాణా, తల్లిదండ్రుల వేతన నష్టం (అవసరమైతే) వంటి ఖర్చులను ది డిపార్ట్మెంట్ ఫర్ ఎంపవర్మెంట్ ఆఫ్ పర్సన్స్ విత్ డిసేబిలిటీస్, సీనియర్ సిటిజన్స్ అండ్ ట్రాన్స్జెండర్స్ భరిస్తుంది.
నోడల్ అధికారులు నియామకం
ఎన్ఐఈపీఐడీ నుంచి ఇద్దరు పునరావాస థెరపిస్టులు, ఫీల్డ్ లెవల్ అధికారులకు స్మార్ట్చెక్-42 టూల్పై శిక్షణ ఇస్తారు. మహిళలు, పిల్లలు, వికలాంగులు, సీనియర్ సిటిజన్ల జిల్లా సంక్షేమ అధికారులు జిల్లా నోడల్ అధికారులుగా వ్యవహరించి, ఎన్ఐఈపీఐడీ జిల్లా వైద్య, ఆరోగ్య అధికారులతో సమన్వయం చేసుకుంటారు
