ప్రతాపరుద్రుడికి జ్ఞానోదయం

సమ్మక్క-సారలమ్మల వీరోచిత పోరాటం, వారి త్యాగం చూసిన తర్వాత కాకతీయ చక్రవర్తి రెండవ ప్రతాపరుద్రుడు తీవ్ర పశ్చాత్తాపానికి లోనైనట్లు చరిత్ర, జానపద గాథలు చెబుతున్నాయి. ఒక సామాన్య గిరిజన స్త్రీ తన సామ్రాజ్య సైన్యాన్ని అంతలా గడగడలాడించడం ఆయనను ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది. సమ్మక్క అదృశ్యమైన తర్వాత, ఆమె దైవస్వరూపిణి అని గ్రహించిన ప్రతాపరుద్రుడు వెంటనే యుద్ధాన్ని ఆపమని తన సైన్యాన్ని ఆదేశించాడు. గిరిజనులపై ఇకపై ఎటువంటి దాడులు చేయకూడదని నిశ్చయించుకున్నాడు.

పన్నుల రద్దు

యుద్ధానికి ప్రధాన కారణమైన ‘కప్పం’ (పన్ను) విషయంలో రాజు రాజీ చేసుకున్నాడు. మేడారం ప్రాంతంలోని గిరిజనులు కాకతీయ సామ్రాజ్యానికి ఎటువంటి పన్నులు చెల్లించనవసరం లేదని జీవో (రాజశాసనం) జారీ చేశాడు. వారి అటవీ ఉత్పత్తులపై వారికి పూర్తి హక్కులను కల్పిస్తూ స్వయంప్రతిపత్తిని ఇచ్చాడు.

సమ్మక్కను దేవతగా గుర్తించడం

ప్రతాపరుద్రుడు సమ్మక్క భక్తికి, శక్తికి ముగ్ధుడై ఆమెను ఒక వీరవనితగా, దైవ అంశగా గుర్తించాడు. గిరిజనులు ఆమెను పూజించుకోవడానికి అన్ని రకాల సౌకర్యాలు కల్పించాడు. కాకతీయ సామ్రాజ్య గౌరవ మర్యాదలతో ఆమెకు ఉత్సవాలు నిర్వహించేలా ఆజ్ఞలు జారీ చేశాడు. నేటికీ ప్రభుత్వం ఇచ్చే ‘స్టేట్ హానర్స్’ (గాలిలోకి కాల్పులు జరపడం) వంటివి ఆనాటి గౌరవ మర్యాదలకు కొనసాగింపుగానే భావిస్తారు.

మేడారం అభివృద్ధికి సహకారం

యుద్ధం వల్ల దెబ్బతిన్న మేడారం ప్రాంతాన్ని తిరిగి పునర్నిర్మించడానికి రాజు సహకరించాడు. గిరిజన తెగలకు, వారి ఆచారాలకు భంగం కలగకుండా రక్షణ కల్పించాడు. మేడారం జాతర ఒక ఉత్సవంలా సాగడానికి పునాదులు అప్పుడే పడ్డాయని కొందరి నమ్మకం.

ప్రతాపరుద్రుడి కల (జానపద కథనం)

ఒక జానపద కథ ప్రకారం, యుద్ధం తర్వాత ప్రతాపరుద్రుడికి సమ్మక్క కలలో కనిపించిందని, తన ప్రజలను కాపాడమని కోరిందని చెబుతారు. ఆ కల తర్వాతే రాజు పూర్తిగా మారిపోయి, గిరిజనుల పట్ల అత్యంత కారుణ్యంతో వ్యవహరించాడని అంటారు.

కాకతీయుల పతనం

కొంతమంది గిరిజనుల అభిప్రాయం ప్రకారం, సమ్మక్క వంటి వీరవనితలపై యుద్ధం చేయడం వల్ల కాకతీయ సామ్రాజ్యానికి ‘స్త్రీ శాపం’ తగిలిందని, అందుకే ఆ తర్వాత కొన్నాళ్లకే ఢిల్లీ సుల్తానుల దాడిలో కాకతీయ సామ్రాజ్యం అంతమైందని నమ్ముతుంటారు. ఆసక్తికర విషయం ఏమిటంటే.. నేటికీ మేడారం జాతరలో గిరిజన పూజారులు కాకతీయ రాజుల పేరు ఎత్తరు. వారు కేవలం తమ దేవతల వీరగాథలనే కీర్తిస్తారు.