వెలుగులోకి వచ్చిన అమెరికా-ఇరాన్ 14 అంశాల రహస్య ఒప్పందం!?

దిశ‌, నేష‌న‌ల్ బ్యూరో: అంతర్జాతీయ వేదికపై మరోసారి యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకుంటున్నాయా? అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ మాటలు వింటుంటే అవుననే అనిపిస్తోంది. ఇరాన్‌తో కుదిరిన తాత్కాలిక అవగాహన ఒప్పందం ఇంకా ఖరారు కాలేదని, ఒకవేళ ఆ దేశం గనుక తన పద్ధతి మార్చుకోకపోతే మళ్లీ బాంబుల దాడి చేయడానికి తాము వెనకాడబోమని ట్రంప్ ఘాటుగా హెచ్చరించారు. ఫ్రాన్స్‌లో జరిగిన జీ7 సదస్సు వేదికగా ట్రంప్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెను సంచలనం సృష్టిస్తున్నాయి. సరిగ్గా ఇదే సమయంలో, ఇప్పటివరకు అత్యంత రహస్యంగా ఉంచిన అమెరికా-ఇరాన్ '14 అంశాల ఒప్పందం' తాలూకు ముసాయిదా ప్రతి లీక్ కావడం అంతర్జాతీయ దౌత్య వర్గాలను కుదిపేస్తోంది. ఒకవైపు ట్రంప్ హెచ్చరికలు, మరోవైపు లీకైన ఆ 14 కీలక సూత్రాల సమగ్ర వార్తా కథనాన్ని ఇప్పుడు చూద్దాం.

ఇరాన్‌తో కుదిరిన తాత్కాలిక అవగాహన ఒప్పందంపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ తనదైన శైలిలో స్పందించారు. ఈ డీల్ గనుక తనకు నచ్చకపోయినా, లేదా టెహ్రాన్ ప్రభుత్వం సరిగ్గా ప్రవర్తించకపోయినా తాము మళ్లీ వారిపై కాల్పులు జరపడం, నేరుగా వారి నెత్తిన బాంబులు వేయడం ప్రారంభిస్తామంటూ ట్రంప్ మార్క్ వార్నింగ్ ఇచ్చారు. ప్రస్తుతం కుదిరిన ఫ్రేమ్‌వర్క్ వల్ల ఇరాన్‌కు తక్షణమే ఎలాంటి ఆంక్షల ఉపశమనం లభించదని, ఒప్పందం విఫలమైతే సైనిక చర్యే ప్రత్యామ్నాయమని స్పష్టం చేశారు. అయితే, ఈ తాత్కాలిక ఒప్పందం వల్ల అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లు ఊరట చెందాయని, లేదంటే ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర ఆర్థిక మాంద్యం వచ్చేదని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. బుధవారం నాటికి చమురు ధరలు మూడు నెలల కనిష్టానికి పడిపోగా, యుద్ధానికి ముందు ఉన్న ధరల కంటే ఇవి ఇంకా తగ్గే అవకాశం ఉందని ఆయన అంచనా వేశారు.

ఇదే సమయంలో సీఎన్ఎన్ వార్తా సంస్థ ద్వారా లీకైన 14 అంశాల చారిత్రాత్మక ముసాయిదా పత్రం ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ తమ మిత్రదేశాలతో కలిసి లెబనాన్‌తో సహా అన్ని రంగాలు, ఫ్రంట్‌లలో యుద్ధాన్ని తక్షణమే, శాశ్వతంగా ముగించాలని ప్రకటించాయి. ఇకపై ఒకరిపై ఒకరు ఎలాంటి శత్రుత్వ చర్యలకు పాల్పడబోమని, బలప్రయోగానికి లేదా బెదిరింపులకు దిగకూడదని ఇరు పక్షాలు నిశ్చయించుకున్నాయి. అలాగే ఒకరి సార్వభౌమత్వాన్ని, ప్రాంతీయ సమగ్రతను మరొకరు గౌరవించుకుంటూ, అంతర్గత వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోకూడదని అంగీకారానికి వచ్చాయి. ఈ తాత్కాలిక ఒప్పందం కుదిరిన నేపథ్యంలో, గరిష్టంగా 60 రోజుల వ్యవధిలో చర్చలు జరిపి తుది ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేయాలని, అవసరమైతే పరస్పర అంగీకారంతో ఈ గడువును పొడిగించుకోవచ్చని నిర్ణయించుకున్నాయి.

నౌకా రవాణా పరంగా చూస్తే, ఈ ఒప్పందంపై సంతకం చేసిన వెంటనే అమెరికా తన నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేసి, 30 రోజుల్లోపు ఇరాన్ నౌకా రవాణాను యుద్ధానికి ముందు నాటి పూర్తి సామర్థ్యానికి పునరుద్ధరించాల్సి ఉంటుంది. దీనికి ప్రతిగా పర్షియన్ గల్ఫ్ నుండి ఒమన్ సముద్రం వరకు వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలను పాత స్థితికి తీసుకురావడానికి ఇరాన్ కూడా 30 రోజుల్లోగా తగిన చర్యలు చేపట్టాలి. ఇందులో భాగంగా సముద్రంలో ఉన్న సాంకేతిక అడ్డంకులను తొలగించడంతో పాటు మైన్లను ఇరాన్ నిర్వీర్యం చేయవలసి ఉంటుంది. ఇక తుది ఒప్పందం కుదిరిన 30 రోజుల్లోగా పరిసర ప్రాంతాల నుండి అమెరికా తన దళాలను పూర్తిగా ఉపసంహరించుకుంటుంది. ఇరాన్ పునరావాసం, ఆర్థిక అభివృద్ధి కోసం అమెరికా తన ప్రాంతీయ భాగస్వాములతో కలిసి కనీసం 300 బిలియన్ డాలర్ల నిధులతో ఒక సమగ్ర ప్రణాళికను 60 రోజుల్లోగా రూపొందించడానికి అంగీకరించింది.

ఆంక్షల విషయానికి వస్తే, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి, అంతర్జాతీయ అణు ఇంధన సంస్థ తీర్మానాలతో పాటు, అమెరికా విధించిన అన్ని ఏకపక్ష ప్రాథమిక, ద్వితీయ ఆంక్షలను పూర్తిగా రద్దు చేయడానికి అమెరికా కట్టుబడి ఉంటుంది. దీనికి బదులుగా తాము ఎప్పటికీ అణ్వాయుధాలను తయారు చేయబోమని ఇరాన్ పునరుద్ఘాటించింది. శుద్ధి చేసిన అణు ఇంధన పదార్థాల భవిష్యత్తు, ఇరాన్ అణు అవసరాల వంటి అంశాలను తుది ఒప్పందంలో తగిన విధంగా పరిష్కరిస్తారు. అప్పటివరకు ఇరుదేశాలు యథాతథ స్థితిని కొనసాగించాల్సి ఉంటుంది, అంటే ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాన్ని ప్రస్తుత స్థాయిలోనే ఉంచుతుంది. అమెరికా కొత్త ఆంక్షలు విధించదు. ఆంక్షల ఎత్తివేత ప్రక్రియ ముగిసేవరకు ఇరాన్ ముడి చమురు, పెట్రోకెమికల్ ఎగుమతులు, బ్యాంకింగ్, ఇన్సూరెన్స్ సేవల కోసం అమెరికా ట్రెజరీ డిపార్ట్‌మెంట్ ప్రత్యేక మినహాయింపులు ఇస్తుంది.

అంతేకాకుండా ఇరాన్‌కు చెందిన స్తంభింపజేసిన లేదా పరిమితం చేయబడిన నిధులు, ఆస్తులను పూర్తిగా విడుదల చేసి, సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇరాన్ నిర్దేశించిన లబ్ధిదారుల చెల్లింపుల కోసం అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి అమెరికా సమ్మతించింది. ఈ మొత్తం ప్రక్రియను, భవిష్యత్తు కట్టుబాట్లను పర్యవేక్షించడానికి ఒక ప్రత్యేక జాయింట్ ఇంప్లిమెంటేషన్ మెకానిజంను ఏర్పాటు చేస్తారు. పైన పేర్కొన్న నౌకా రవాణా, చమురు ఎగుమతులు, నిధుల విడుదలకు సంబంధించిన ఆర్టికల్స్ అమలుపై గ్యారెంటీ లభించిన తర్వాత, ఇరు దేశాలు కేవలం మిగిలిన అంశాలపై మాత్రమే తుది చర్చలు జరుపుతాయి. చివరగా, ఈ చారిత్రాత్మక తుది ఒప్పందం ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి యొక్క తిరుగులేని, కట్టుబడి ఉండే తీర్మానం ద్వారా ఆమోదించబడుతుందని ఈ ముసాయిదా స్పష్టం చేస్తోంది.