ధ్యానం చేసేటపుడు మనసు ఎందుకు అన్ని విషయాల గురించి ఆలోచిస్తుంది?
ధ్యానంలో కూర్చున్న ప్రతిసారీ మనస్సు ఏదో ఒక భూతకాల సంఘటన, పనుల జాబితా, బాధా జ్ఞాపకాలు, భవిష్యత్తు ఆలోచనలతో తేలిపోతుంది.
దిశ, వెబ్డెస్క్: "చంచలం హి మనః కృష్ణ… వాయోరివ సుదుష్కరం" – భగవద్గీత 6.34 లోనిది ఇది. మనస్సు అతి చంచలమైనది, దుర్జేయమైనది. దీన్ని అదుపులోకి తేవడం గాలిని నియంత్రించడం కన్నా కష్టమని అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో చెప్పిన ఈ మాటలు, ప్రతి ధ్యాతకు ప్రతి రోజూ ఎదురయ్యే సత్యమే ఇది అని దాని అర్థం.
ధ్యానంలో కూర్చున్న ప్రతిసారీ మనస్సు ఏదో ఒక భూతకాల సంఘటన, పనుల జాబితా, బాధా జ్ఞాపకాలు, భవిష్యత్తు ఆలోచనలతో తేలిపోతుంది. ఇది విఫలం కాకుండా ధ్యానం మొదలైనదనే సంకేతం.
ఇండియన్ ఫిలాసఫీలో "మనస్సు" ఎప్పుడూ చలించే శక్తిగా పేర్కొనబడుతుంది. అది చూడు, పోల్చు, గుర్తించు, కోరుకో, తీర్పు ఇవ్వు వంటి పనులను నిరంతరం చేస్తూ ఉంటుంది.
యోగులు ఈ శక్తినే వృత్తులు (vrittis) అని పేర్కొన్నారు. మనస్సులో ఉప్పొంగే అలలు లాంటి ఆలోచనలు వస్తాయి. ధ్యానం అనేది ఈ వృత్తులను వెంటనే తొలగించాలన్నది కాదు.. అవి ఎలా ఉత్పన్నమవుతున్నాయో, అవి ఎలా వెళ్తున్నాయో సాక్షిగా గమనించడమే ధ్యానం లక్ష్యం.
ధ్యానం ప్రారంభంలోనే ప్రశాంతత లభించాలన్న ఆశ ఉంటుంది. కానీ నిజానికి మొదట్లో మనస్సు మరింత కలవరంగా అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే ధ్యానం సమయంలో మెదడు బీటా అలల నుంచి ఆల్ఫా, తేటా అలలకు మారుతుంది. ఇది శరీరాన్ని విశ్రాంతి దిశగా తీసుకెళ్లే ప్రక్రియ. ఈ మార్పు సమయంలో, మనసులో దాగి ఉన్న "మానసిక చెత్త" పైకి వస్తుంది. ఇక్కడే మనస్సు వెఱలిపోయినట్టు అనిపిస్తుంది. కానీ ఇదే ధ్యాన మార్గంలో సహజం.
మనసు రోజంతా ఎన్నో అనుభవాలను గ్రహిస్తుంది. ఇవి పూర్తిగా ప్రాసెస్ కాకపోవడంతో, ధ్యాన సమయంలో అవి మెదడు మెలకువలోకి వస్తాయి. ఫోన్లు, టీవీలు, డెడ్లైన్లు – ఇవన్నీ మనసును అశాంతి వైపు అలవాటు చేసేస్తాయి. అలా నిశ్శబ్దంలోకి వెళ్లగానే, మనస్సు అసహనం చెంది బయట దృష్టిని వెతుకుతుంది. యోగా గ్రంథాల్లో చెప్పిన తమస్సు అనేది మనస్సు శాంతియుత స్థితిలోకి వెళ్ళే ప్రతిఘటన. దీన్ని ఓ సహజ దశగా చూడాలి. మనసు లోతుల్లో ఉన్న అనుబంధాలు, చిరస్మృతులు ధ్యాన సమయంలో తేలిపోతాయి. ఇవి మన మనస్సులో ఇంకా ఉన్న బంధాలను గుర్తు చేస్తాయి. మనసులో వచ్చే ఆలోచనలతో యుద్ధం చేయకండి. వాటిని శాంతిగా గమనించండి – వస్తున్నాయి, ఉండుతున్నాయి, వెళ్తున్నాయి అని. ఇది అవి పాడే తాపత్రయాన్ని తగ్గిస్తుంది. ప్రతి రోజు 10 నిమిషాలు ధ్యానం చేయడం, అరుదుగా గంటల తరబడి మద్దతు లేకుండా ధ్యానం చేయడంకన్నా మెరుగైనదే. ధ్యానం తర్వాత ఒక్క నిమిషం శాంతిగా కూర్చోండి లేదా డైరీలో భావాలు రాయండి.
