రాయలసీమకు జలకళ!

దిశ, ఏపీ బ్యూరో: రాయలసీమ జిల్లాల్లో 9.80 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టును స్థిరీకరించడాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని, పెండింగ్ ప్రాజెక్టుల పూర్తి, కాలువల బలోపేతం, ఎత్తిపోతల పథకాల ఆధునీకీకరణతో రాయలసీమ చరిత్రలోనే ఒక అతిపెద్ద సాగునీటి యజ్ఞానికి కూటమి ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది.

సాగునీటి ప్రాజెక్టుల పూర్తిపై దృష్టి..

రాయలసీమ అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది కరువు, సాగునీటి ఎద్దడి. దశాబ్దాలుగా ఎన్నో ప్రభుత్వాలు మారాయి, ఎన్నెన్నో ప్రాజెక్టులు తెరపైకి వచ్చాయి. కానీ, సీమలోని మెజారిటీ ప్రాంతాలు ఇప్పటికీ ఆకాశం వైపు చూడాల్సిందే. పడిపోతున్న భూగర్భ జలాలు, పాతబడిపోయిన కాలువలు ఇక్కడి రైతాంగాన్ని ఎప్పుడూ ఇబ్బంది పెడుతూనే ఉన్నాయి. కాగితాల మీద వేల ఎకరాల ఆయకట్టు సృష్టించినట్లు లెక్కలు చూపిస్తున్నా, క్షేత్రస్థాయిలో రైతు పొలానికి నీరు చేరడం అనేదానికి మాత్రం ఎప్పుడూ మోక్షం లభించలేదు. అయితే, ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు నాయకత్వంలోని కూటమి ప్రభుత్వం కేవలం కొత్త ప్రకటనలు, శంకుస్థాపనలకే పరిమితం కాకుండా, ఉన్న ప్రాజెక్టులను వేగంగా పూర్తి చేయడంపై దృష్టి పెట్టింది. రాయలసీమ ఎత్తిపోతల పథకంపై రాజకీయంగా ఎన్ని చర్చలు నడుస్తున్నా, ప్రభుత్వం మాత్రం ప్రస్తుతం చట్టబద్ధమైన అనుమతులు ఉన్న ప్రాజెక్టులను పూర్తి చేయడం, ఉన్న మౌలిక సదుపాయాలను బాగు చేయడం, రిజర్వాయర్ల నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం లాంటి ఆచరణాత్మక వ్యూహంతో ముందుకు వెళ్తోంది.

రూ. 20,884 కోట్ల విలువైన సాగునీటి పనులు..

అధికారిక లెక్కల ప్రకారం, ప్రస్తుతం రాయలసీమ అంతటా రూ. 20,884 కోట్ల విలువైన సాగునీటి పనులు క్షేత్రస్థాయిలో శరవేగంగా జరుగుతున్నాయి. ఈ పనులు పూర్తయితే అదనంగా 52 టీఎంసీల నీటి నిల్వ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. దీనివల్ల 4.37 లక్షల ఎకరాల పాత ఆయకట్టుకు నీరు స్థిరపడటమే కాకుండా, మొత్తంగా దాదాపు 9.80 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటి ప్రయోజనం కలుగుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోనే ప్రస్తుతం జరుగుతున్న అతిపెద్ద సాగునీటి కార్యక్రమం ఇదే కావడం విశేషం.

సీమ జల ప్రగతికి వెన్నెముకగా మారుతున్న ప్రాజెక్టులు..

ఏదో ఒకే ఒక్క పెద్ద ప్రాజెక్టు మీద ఆధారపడకుండా, రాయలసీమ అంతటా ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమైన భారీ సాగునీటి నెట్‌వర్క్‌ను ప్రభుత్వం బలోపేతం చేస్తోంది.

హంద్రీ-నీవా సుజల స్రవంతి :

రాయలసీమ పాలిట సంజీవని లాంటి ఈ ప్రాజెక్టు కోసం గత ఏడాది కాలంలోనే కూటమి ప్రభుత్వం రూ. 3,880 కోట్లు ఖర్చు చేసింది. కృష్ణా జలాలను చివరి ఆయకట్టు ప్రాంతాలైన కుప్పం, మడకశిర బ్రాంచ్ కెనాల్స్ వరకు సజావుగా తీసుకెళ్లేందుకు, కాలువలను బలోపేతం చేయడానికి మరో రూ. 3,145 కోట్లు కేటాయించారు. దీనివల్ల 6 లక్షల ఎకరాలకు పైగా సాగునీరు, దాదాపు 33 లక్షల మందికి తాగునీరు అందుతోంది.

గాలేరు-నగరి సుజల స్రవంతి :

కడప, అన్నమయ్య మరియు చిత్తూరు జిల్లాల దాహార్తిని, సాగునీటి అవసరాలను తీర్చేందుకు ఈ ప్రాజెక్టు పనుల్లో వేగం పెంచారు.

తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టు:

చెన్నై నగరానికి తాగునీరు ఇవ్వడంతో పాటు, రాయలసీమలోని చివరి ఆయకట్టు భూములకు కూడా సాగునీరు సరిగ్గా అందేలా పంపిణీ వ్యవస్థను మెరుగుపరుస్తున్నారు.

పోలవరం & పట్టిసీమ ప్రాజెక్టులు:

గోదావరి మిగులు జలాలను గరిష్టంగా వాడుకుంటూ, భవిష్యత్తులో నదుల అనుసంధానం ద్వారా కరవు పీడిత రాయలసీమ ప్రాంతాలకు శాశ్వత నీటి భద్రత కల్పించడమే ఈ వ్యూహం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం.

వేదవతి ప్రాజెక్టు:

పశ్చిమ రాయలసీమలోని ఆలూరు, అదోని, మంత్రాలయం నియోజకవర్గాల్లో సాగునీటి కొరతను తీర్చడమే లక్ష్యంగా ఈ ప్రాజెక్టును త్వరగా పూర్తి చేయనున్నారు.

అడవిపల్లి రిజర్వాయర్:

నీవా బ్రాంచ్ కెనాల్ ద్వారా చిత్తూరు జిల్లాలో సాగునీటి పంపిణీని విస్తరిస్తూ, మరిన్ని ఎకరాలకు నీరందించే పనులు నడుస్తున్నాయి.

పోతిరెడ్డిపాడు హెడ్ రెగ్యులేటర్:

కృష్ణా జలాల పంపిణీలో నీటి వృధాను తగ్గించి, ప్రవాహ సామర్థ్యాన్ని పెంచేలా ఆధునీకీకరణ పనులు చేపట్టారు.

గోరకల్లు & అల్గనూరు రిజర్వాయర్లు:

ఈ రిజర్వాయర్ల నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచి, రైతులకు నమ్మకమైన రీతిలో సాగునీరు విడుదల చేసేందుకు పునరుద్ధరణ పనులు జరుగుతున్నాయి.

తుంగభద్ర డ్యామ్ & శ్రీశైలం ప్లంజ్ పూల్:

సాగునీటి సరఫరాలో ఎలాంటి సాంకేతిక అంతరాయాలు రాకుండా, వీటి ఆపరేషనల్ సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు మరమ్మతులు చేస్తున్నారు.

వెలిగొండ ప్రాజెక్టు:

ఇది ప్రధానంగా ప్రకాశం, నెల్లూరు జిల్లాల కోసం ఉద్దేశించినదైనా, కడప జిల్లాలోని కొన్ని సరిహద్దు ప్రాంతాలలో నీటి లభ్యతను పెంచేందుకు దోహదపడుతుంది.

జీడిపల్లి బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్:

హంద్రీ-నీవా నెట్‌వర్క్‌లో భాగమైన ఈ రిజర్వాయర్‌ను బలోపేతం చేయడం ద్వారా కరవు ప్రాంతాలకు నీటి నిల్వ, పంపిణీని మరింత క్రమబద్ధీకరిస్తున్నారు.

ప్రతి నీటి బొట్టునూ వాడుకునేలా మౌలిక సదుపాయాల పునరుద్ధరణ..

కొత్త ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంతో సమానంగా, దశాబ్దాల క్రితం కట్టిన పాత రిజర్వాయర్లు, కాలువలు, ఎత్తిపోతల పథకాల మరమ్మతులపై కూటమి ప్రభుత్వం ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టింది. వీటిని ఆధునీకరిస్తేనే రైతులకు నమ్మకమైన నీరు అందుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. ఇందుకోసం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న ఎత్తిపోతల పథకాల పునరుద్ధరణకు రూ. 4,500 కోట్ల భారీ ప్యాకేజీని రంగంలోకి దించారు. రాయలసీమ జల వ్యూహంలో భాగంగా ఇక్కడి 1,049 లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ స్కీమ్‌లను ఆధునీకరించడానికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. అత్యాధునిక పంపింగ్ సిస్టమ్స్, కరెంట్ ఆదా చేసే మోటార్లు, నాణ్యమైన విద్యుత్ సరఫరా మరియు సరైన నిర్వహణ ద్వారా ఈ నెట్‌వర్క్‌ను బలోపేతం చేస్తున్నారు. ఈ వ్యవస్థ పూర్తిగా అందుబాటులోకి వస్తే, రాయలసీమ భౌగోళిక పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఎత్తిపోతల పథకాలే ప్రాణాధారమైన కర్నూలు, నంద్యాల, అనంతపురం, శ్రీ సత్యసాయి, కడప, అన్నమయ్య మరియు చిత్తూరు జిల్లాల్లోని సుమారు 8.2 లక్షల ఎకరాలకు స్థిరమైన సాగునీరు అందుతుంది.

భూగర్భ జలాలను పెంచేందుకు..

మరోవైపు, స్థానికంగా భూగర్భ జలాలను పెంచేందుకు సాంప్రదాయ చెరువుల పునరుద్ధరణను ప్రభుత్వం వేగవంతం చేసింది. రాయలసీమవ్యాప్తంగా 1,011 సాగునీటి చెరువులను పునరుద్ధరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోగా, ఇప్పటికే 530 చెరువులను విజయవంతంగా నీటితో నింపారు. ఇది వేసవి కాలంలో బోరుబావులపై ఆధారపడే పరిస్థితిని తగ్గించి, స్థానిక నీటి నిల్వలను మెరుగుపరుస్తుంది. ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న ఈ సమగ్ర జల వ్యూహం గనుక క్షేత్రస్థాయిలో ఇలాగే కొనసాగితే, దశాబ్దాలుగా రాయలసీమను వేధిస్తున్న సాగునీటి సమస్యకు తెరపడి, ఈ ప్రాంత ప్రగతి సరికొత్త పుంతలు తొక్కడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది.