అమెరికా మెప్పు కోసం భారత ఆత్మగౌరవం పణంగా!?

దిశ, వెబ్ డెస్క్ : భారతదేశం తన స్ట్రాటెజిక్ ఆటోనమీ కోల్పోయి, కేవలం అమెరికా మెప్పు కోసం ఇరాన్ లాంటి మిత్రదేశాన్ని దూరం చేసుకుందనే వాదన ఇప్పుడు దేశ రాజకీయాల్లో బలంగా వినిపిస్తోంది. అమెరికా సెకండరీ సాంక్షన్స్ కు భయపడి, డాలర్ ముందు భారత్ తలవంచించిందనే అభిప్రాయాల వెనుక కొన్ని ఖచ్చితమైన కారణాలు లేకపోలేదు.

అమెరికా ఒత్తిడి.. చమురు భారం

2019 వరకు ఇరాన్ భారత్‌కు మూడవ అతిపెద్ద చమురు సరఫరాదారుగా ఉండేది. ఇరాన్ మనకు 60 రోజుల క్రెడిట్, అత్యంత తక్కువ షిప్పింగ్ ఛార్జీలు, తక్కువ ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియం వంటి సదుపాయాలు ఇచ్చేది. దాదాపు రూ.1,00,000 కోట్లకు పైగా విలువైన ఈ వ్యాపారాన్ని అమెరికా సెకండరీ శాంక్షన్స్ భయంతో భారత్ రాత్రికి రాత్రే నిలిపివేసింది. ఫలితంగా, అదే ఆయిల్ కోసం మనం వేరే దేశాలపై ఆధారపడి, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఎక్కువ ధరలు చెల్లించాల్సి వచ్చింది. ఇది దేశంలో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరగడానికి ప్రధాన కారణమైంది.

డాలర్ బానిసత్వంలో చిక్కుకున్న భారత్

భారత్-ఇరాన్ మధ్య జరిగే వ్యాపారం 'రూపీ-రియాల్' పద్ధతి ఉండేది. దీనివల్ల మనకు డాలర్ల అవసరం లేకుండానే ఇంధనం లభించేది. అమెరికా ఆంక్షల వల్ల ఈ విధానం పూర్తిగా స్తంభించిపోయింది. అంటే, మన దేశ ప్రయోజనాల కంటే అమెరికా రూపొందించిన 'డాలర్ వ్యవస్థ'ను కాపాడటానికే భారత్ ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. ఇది మన ఆర్థిక సార్వభౌమత్వాన్ని పక్కన పెట్టి, అమెరికా చెప్పినట్లు వినడం కాదా అనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది.

ఫర్జార్డ్-బి గ్యాస్ ఫీల్డ్ కు వెనుకడుగు

ఇరాన్‌లోని ఈ గ్యాస్ ఫీల్డ్ ప్రాజెక్ట్ మన ఓఎన్జీసీ విదేశ్ (ONGC Videsh) కష్టపడి కనుగొన్నది. వేల కోట్ల పెట్టుబడికి సిద్ధమైన భారత్, అమెరికా ఆంక్షల వల్ల ఒక్క అడుగు కూడా ముందుకు వేయలేకపోయింది. చివరికి విసిగిపోయిన ఇరాన్, ఆ ప్రాజెక్టును తన స్వదేశీ కంపెనీలకే ఇచ్చేసుకుంది. భారత్ తన చేతులారా ఒక అద్భుతమైన దీర్ఘకాల గ్యాస్ భద్రత అవకాశాన్ని అమెరికా భయం వల్ల వదులుకుంది.

నిరుపయోగంగా చాబహార్ పోర్ట్

చాబహార్ పోర్ట్ కోసం భారత్ దాదాపు రూ. 1,950 కోట్లకు పైగా వ్యూహాత్మక పెట్టుబడి పెట్టింది. 2024లో 10 ఏళ్ల ఒప్పందం కుదిరినా, అమెరికా ఎప్పుడు ఏ ఆంక్షలు విధిస్తుందో అనే భయంతో ప్రైవేట్ షిప్పింగ్ కంపెనీలు అక్కడికి రావడానికి వెనకాడుతున్నాయి. ఫలితంగా కోట్లు ఖర్చు పెట్టినా, ఆ పోర్ట్ నుండి భారత్ ఆశించిన స్థాయిలో వ్యాపార లాభాలను పొందలేకపోతోంది.

భారత్ వెనుకడుగు - చైనా చొరవ

మధ్య ఆసియా దేశాలకు (Central Asia) గేట్‌వే లాంటి ఇరాన్‌తో సంబంధాలు బలహీనపడటం వల్ల, ఆ ప్రాంతంలో చైనా ప్రభావం విపరీతంగా పెరిగింది. భారత్ ఖాళీ చేసిన ప్రతి చోటా చైనా జొరబడుతోంది. అమెరికా మెప్పు కోసం భారత్ తన పొరుగున ఉన్న వ్యూహాత్మక మిత్రుడిని కోల్పోవడం, భవిష్యత్తులో మన భద్రతకే ముప్పుగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

మొత్తానికి ఇరాన్ విషయంలో భారత్ తీసుకున్న నిర్ణయం 'అవసరమైన ముందు జాగ్రత్త' అని ప్రభుత్వం చెబుతున్నప్పటికీ, అది స్పష్టంగా అమెరికా ఆర్థిక బ్లాక్‌మెయిలింగ్‌కు తలొగ్గడమేనని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. దేశ ప్రయోజనాల కంటే డాలర్ వ్యవస్థను, అమెరికా మార్కెట్‌ను కాపాడుకోవాలనే ఆర్థిక భయమే భారత్‌ను ఈ వెనుకడుగు వేయించిందని ఆర్థికరంగ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.