వేల కోట్ల రుణాలిచ్చే IMFకు ఆ డబ్బులెక్కడివి.. వెనుక ఉన్న అసలైన బలం ఎవరిది.?

దిశ, వెబ్ డెస్క్ : ప్రపంచం ఒక పెద్ద రంగస్థలం. దేశాలు నటులు. ఆర్థిక సమస్యలు తెరపై కదిలే నాటకాలు. ఈ నాటకాలకు దర్శకత్వం వహించే ఒక రహస్య సూత్రధారి ఉన్నాడు అతడే.. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF)! అవును, పక్కింటి పాకిస్తాన్ మరోసారి గుమ్మం తట్టిన ఈ సంస్థ గురించి తెలుసుకుందాం. భారత్ కన్నెర్ర చేస్తున్న వేళ, IMF ఎలా పనిచేస్తుందో, దాని ఖజానా ఎక్కడిదో చూద్దాం.!

IMF: ప్రపంచ ఆర్థిక ఆరోగ్యానికి డాక్టర్..

అసలు ఈ IMF ఏం చేస్తుంది..? దాని ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి..? 191 సభ్య దేశాల కలల సాకారానికి, వారి ఆర్థిక ఎదుగుదలకు చేయూతనివ్వడమే దీని కర్తవ్యం. ఆర్థిక స్థిరత్వం, పరస్పర సహకారం, ఉద్యోగాల కల్పన, ప్రజల ఆర్థిక ఉన్నతి - ఇవే IMF ఊపిరి పీల్చే మంత్రాలు. మూడు సూత్రాల మీద ఈ సంస్థ నడుస్తుంది.

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా ద్రవ్య సహకారాన్ని పెంచడం.
• వ్యాపారాన్ని, ఆర్థికాభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం.
• సభ్య దేశాల సంపదను దెబ్బతీసే విధానాలను అడ్డుకోవడం.

డబ్బులెక్కడివి స్వామీ..? IMF ఖజానా రహస్యం..!

ఇంత పెద్ద సంస్థకు డబ్బులెక్కడి నుండి వస్తుంది..? ఇదిగో అసలు కథ..! ప్రతి సభ్య దేశం తమ ఆర్థిక బలం మేరకు ఒక 'కోటా' చెల్లిస్తుంది. అంటే, ఎవరి స్తోమత ఎంత ఉందో దాని ప్రకారం ఫీజు అన్నమాట.. దేశ జీడీపీ, విదేశీ వాణిజ్యం వంటి అంశాలను బట్టి ఈ కోటా నిర్ణయిస్తారు. సభ్యత్వం తీసుకునేటప్పుడే ఈ మొత్తాన్ని చెల్లించాలి. ఇదే IMF కు ప్రధాన ఆదాయ వనరు. అంతేకాదు, అప్పులపై వచ్చే వడ్డీ కూడా కాస్త గుల్లే అందిస్తుంది.

అయినా, అవసరానికి మించి డబ్బు కావాలంటే..? IMF తెలివైన దారి తవ్వింది. అప్పు తీసుకోవడం.. అవును, అమెరికా, జపాన్, జర్మనీ వంటి దాదాపు మూడు డజన్ల అభివృద్ధి చెందిన దేశాల నుండి రుణాలు తీసుకుంటుంది. దీనిని 'న్యూ అరేంజ్‌మెంట్స్ టు బారో' (NAB) అంటారు. ఇంకాస్త క్లియర్ గా చెప్పాలంటే.. సభ్య దేశాలనే అడుగుతుంది.. ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాల ద్వారా (Bilateral Borrowing Agreements - BBA) నిధులు సేకరిస్తుంది. అప్పుడు అప్పు ఇచ్చే దేశంతో IMF ప్రత్యేక ఒప్పందం చేసుకుంటుంది.

IMF కార్యాచరణ: నిఘా నేత్రం, సలహాలు..

ప్రస్తుతం 191 సభ్య దేశాలున్న ఈ కుటుంబానికి పెద్దన్నయ్య IMF. సభ్యుల నుండి కోటా రూపంలో డబ్బులు తీసుకుంటుంది. ఈ కోటాను బట్టే ఏ దేశానికి ఎంత అప్పు ఇవ్వగలదో, వారి ఓటింగ్ శక్తి ఎంత ఉంటుందో, IMF లో వారి పలుకుబడి ఏమిటో తెలుస్తుంది. IMF ఊరికే కూర్చోదు. సభ్య దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థపై నిఘా పెడుతుంది. ఎప్పటికప్పుడు పరిస్థితిని గమనిస్తుంది. ప్రతి సంవత్సరం ఆర్థిక నివేదికలు ఇస్తుంది. ఏ దేశమూ ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోకుండా ఉండాలని సూచనలు చేస్తుంది, ఆర్థిక విధానాలను బలోపేతం చేస్తుంది.

అప్పు ఇవ్వాలంటే షరతులుంటాయ్ భయ్యా..!

IMF అప్పు ఇచ్చేటప్పుడు కొన్ని కఠినమైన షరతులు పెడుతుంది. పన్నుల వ్యవస్థను మెరుగుపరచాలి, సబ్సిడీలు తగ్గించాలి, ప్రభుత్వ ఖర్చులను కత్తిరించాలి.. ఇలాంటి కఠిన నిబంధనలు పెడుతుంది. ఒకవేళ షరతులు పాటించకపోతే ఆర్థికంగా నష్టపోవాల్సి వస్తుంది కూడా.. సంక్షోభంలో ఉన్న దేశాలకు ప్రధానంగా మూడు రకాల ఫార్మాట్లలో IMF రుణాలు ఇస్తుంది: రాపిడ్ ఫైనాన్సింగ్ అరేంజ్‌మెంట్, ఎక్స్‌టెండెడ్ ఫండ్ ఫెసిలిటీ, స్టాండ్ బై అరేంజ్‌మెంట్స్.

శిక్షణ ఇస్తుంది.. సాంకేతిక సాయం అందిస్తుంది..

IMF కేవలం నివేదికలు ఇవ్వడం, సలహాలు చెప్పడం వరకే పరిమితం కాదు. ఆ నివేదికలను ఎలా అమలు చేయాలో కూడా నేర్పుతుంది. సభ్య దేశాల అధికారులకు శిక్షణ ఇస్తుంది. ముఖ్యంగా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థను మెరుగుపరచడం, పన్నుల విధానాన్ని సంస్కరించడం, క్రమం తప్పకుండా గణాంకాలను సేకరించడం, వాటి ఆధారంగా అభివృద్ధి చేయడం వంటి అంశాలపై శిక్షణ ఉంటుంది. ఆర్థిక సంక్షోభం నుండి త్వరగా బయటపడటానికి సాంకేతిక సహాయం కూడా అందిస్తుంది. ఈ పనులన్నిటికీ ప్రపంచ బ్యాంకు, ఐక్యరాజ్యసమితి వంటి సంస్థల సహాయం కూడా తీసుకుంటుంది.

అప్పుల తిప్పలు.. ఎవరెవరికో తప్పవు..

IMF తన సభ్య దేశాలకు అవసరమైనప్పుడు షరతులతో కూడిన రుణాలు ఇస్తూనే ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఎక్కువ అప్పులు తీసుకున్న దేశాల జాబితాలో అర్జెంటీనా, ఉక్రెయిన్, ఈజిప్ట్, పాకిస్తాన్, ఈక్వెడార్, కొలంబియా, అంగోలా, కెన్యా, బంగ్లాదేశ్ వంటి దేశాలు ఉన్నాయి. తాజా నివేదికల ప్రకారం అర్జెంటీనా 40.9 బిలియన్ డాలర్లతో మొదటి స్థానంలో ఉండగా, బంగ్లాదేశ్ 2.69 బిలియన్ డాలర్లతో చివరి స్థానంలో ఉంది. యుద్ధంతో అతలాకుతలమైన ఉక్రెయిన్ 14.6 బిలియన్ డాలర్ల రుణం తీసుకుంది. పాకిస్తాన్ 8.3 బిలియన్ డాలర్లతో నాలుగో స్థానంలో ఉంది. ఇప్పుడు భారత్‌తో ఉద్రిక్తతల మధ్య పాకిస్తాన్ మళ్లీ IMF తలుపు తట్టింది.

మొత్తానికి, IMF ప్రపంచ ఆర్థిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి, ఆర్థిక విధానాలలో సంస్కరణలు తీసుకురావడానికి, సభ్య దేశాలను ఆర్థిక సంక్షోభం నుండి కాపాడటానికి ఒక ముఖ్యమైన శక్తిగా పనిచేస్తుంది. కాకపోతే, దాని షరతులు కొన్నిసార్లు కఠినంగా ఉండొచ్చు..