అమెరికా, వెనిజులా మధ్య అసలు వివాదం ఏంటి?

దిశ, వెబ్ డెస్క్ : నేడు అమెరికా, వెనిజులా మధ్య జరిగిన సంఘటనలతో యావత్ ప్రపంచం ఆశ్చర్య పోయింది. అయితే అమెరికా, వెనిజువెలా మధ్య సంబంధాలు గత కొన్నేళ్ల నుంచి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. ముఖ్యంగా 1999లో హ్యుగో చావెజ్ అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత ఈ రెండు దేశాల మధ్య విభేదాలు మొదలయ్యాయి. చావెజ్ అమెరికా విధానాలను బహిరంగంగా విమర్శించడమే కాకుండా, చమురు రంగాన్ని పూర్తిగా ప్రభుత్వ నియంత్రణలోకి తీసుకొచ్చారు. 2013లో ఆయన మరణం తర్వాత నికోలస్ మదురో అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. మదురో పాలనలో వెనిజువెలా తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభంలోకి వెళ్లింది. ధరలు విపరీతంగా పెరగడం, ఆహార కొరత, ఉద్యోగాల లేమి కారణంగా లక్షలాది మంది ప్రజలు దేశం విడిచిపెట్టి ఇతర దేశాలకు వలస వెళ్లారు.

ఈ పరిణామాలపై స్పందించిన అమెరికా, మదురో ప్రభుత్వం ప్రజాస్వామ్యాన్ని నాశనం చేస్తోందని ఆరోపించింది. 2018లో జరిగిన అధ్యక్ష ఎన్నికలు న్యాయంగా జరగలేదని ప్రకటించింది. దీంతో 2019లో ప్రతిపక్ష నేత జువాన్ గ్వైడోను తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా గుర్తించింది. అదే సమయంలో వెనిజువెలాపై కఠిన ఆర్థిక ఆంక్షలు విధించింది. ముఖ్యంగా చమురు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు పెట్టడంతో వెనిజువెలా ఆర్థిక పరిస్థితి మరింత దిగజారింది. 2020లో అమెరికా ప్రభుత్వం మదురోపై డ్రగ్ రవాణా, మనీ లాండరింగ్ కేసులు నమోదు చేసి, అరెస్ట్‌కు రివార్డ్ కూడా ప్రకటించింది.

అయితే వెనిజువెలా ప్రభుత్వం ఈ ఆరోపణలను పూర్తిగా ఖండించింది. అమెరికా కావాలని తమ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను కూల్చే ప్రయత్నం చేస్తోందని ఆరోపించింది. ఆంక్షల వల్లే ప్రజలు ఇబ్బందులు పడుతున్నారని, ఎన్నికలు చట్టబద్ధంగానే జరిగాయని స్పష్టం చేసింది. అమెరికా తమ చమురు సంపదపై కన్నేసి రాజకీయ జోక్యం చేసుకుంటోందని మదురో ప్రభుత్వం ఆరోపిస్తోంది.

ఈ పరిస్థితుల మధ్య 2025లో డొనాల్డ్ ట్రంప్ మళ్లీ అమెరికా అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ట్రంప్ తిరిగి అధికారంలోకి రావడంతో వెనిజువెలాపై ఒత్తిడి మరింత పెరిగింది. ఈ క్రమంలో 2026 జనవరి 3న అమెరికా సైన్యం వెనిజువెలా రాజధాని కారాకస్‌లో భారీ స్థాయిలో సైనిక చర్య చేపట్టింది. ఈ ఆపరేషన్‌లో నికోలస్ మదురో మరియు అతని భార్యను అరెస్ట్ చేశామని అమెరికా ప్రకటించింది. మదురోను అమెరికాకు తరలించి కోర్టులో కేసులు ఎదుర్కొంటాడని వెల్లడించింది.

అమెరికా ఈ చర్యను చట్ట ప్రకారం చేపట్టిన న్యాయ చర్యగా పేర్కొంది. డ్రగ్ రవాణాను అరికట్టడం, ప్రాంతీయ భద్రతను కాపాడడమే లక్ష్యమని స్పష్టం చేసింది. మదురో పాలన ముగిస్తే వెనిజువెలాలో ప్రజాస్వామ్యం తిరిగి వస్తుందని అమెరికా అధికారులు తెలిపారు. మరోవైపు వెనిజువెలా ప్రభుత్వం దీనిని దేశంపై దాడిగా అభివర్ణించింది. మదురోను అక్రమంగా కిడ్నాప్ చేసారని ఆరోపించింది. ఈ ఘటన అంతర్జాతీయ చట్టాలకు విరుద్ధమని పేర్కొంది. పౌర ప్రాంతాల్లో దాడులు జరిగాయని, సాధారణ ప్రజలకు నష్టం వాటిల్లిందని తెలిపింది. ఈ అంశంపై ఐక్యరాజ్యసమితిని ఆశ్రయించి అత్యవసర సమావేశం కోరింది.

ఈ ఘటనపై ప్రపంచ దేశాలు భిన్నంగా స్పందించాయి. అమెరికాకు మిత్రదేశాలు కొంతమేర మద్దతు తెలిపినా, మెక్సికో, ఉరుగ్వే వంటి దేశాలు అమెరికా చర్యలను తీవ్రంగా తప్పుబట్టాయి. అలాగే రష్యా, చైనా, ఇరాన్, క్యూబా అమెరికా చర్యలను ఖండిస్తూ మదురోను విడుదల చేయాలని డిమాండ్ చేశాయి. ఈ ఉద్రిక్తతలు లాటిన్ అమెరికా ప్రాంతంలో అస్థిరతకు దారి తీయవచ్చని అంతర్జాతీయ వర్గాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

మొత్తంగా చూస్తే.. అమెరికా–వెనిజువెలా మధ్య జరుగుతున్న ఈ సంఘర్షణ వెనుక చమురు సంపద, రాజకీయ అధికారం, భద్రతా ప్రయోజనాలే ప్రధాన కారణాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ పరిణామాలు భవిష్యత్తులో ఏ దిశగా వెళ్తాయన్నది అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తిగా మారింది.