తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం.. కవిత్వంలో విప్లవ ధ్వని

ముఖ్యంగా తెలుగు కవిత్వం ఈ విప్లవాన్ని గ్రామీణ భాషలో, ప్రజా రూపాల్లో ఆకృతి చేసింది. కవులు ఒక చేత్తో తుపాకీ, మరొక చేత్తో పెన్ను పట్టుకుని పోరాడారు.

సాయుధ పోరాటానికి మూలం..

ప్రజా కవిత్వం, గేయకవిత్వం రూపాల్లో వచ్చిన ఈ రచనలు పోరాటాన్ని ఉత్తేజపరిచాయి, తర్వాత జాతీయ చైతన్యాన్ని రేకెత్తించాయి. ఈ సమీక్షా వ్యాసంలో ప్రసిద్ధ కవితలను ఉదహరిస్తూ, వాటి పంక్తులను కోట్ చేస్తూ, ఆ విప్లవ కవిత్వం యొక్క స్ఫూర్తిని చర్చిస్తాం. తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం కవిత్వానికి మూలం ప్రజా ఉద్యమాల్లోనే. నైజాం రాజ్‌లో ఆంధ్ర మహాసభ, కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ప్రజలను జాగృతం చేసినప్పుడు, కవిత్వం మొదటి ఆయుధంగా మారింది. గ్రామీణ జానపద రూపాలు, పల్లెటూరి భాషా సౌరభం ఈ కవిత్వాన్ని ప్రజలకు అనుసంధానం చేశాయి. పోరాటం సమయంలో వేలాది పాటలు, గేయాలు పుట్టాయి. ఇవి కేవలం ఉత్తేజకరమైనవి కాదు; దోపిడీ యొక్క కారుణ్యం, విప్లవ యొక్క ఆశాభావన, త్యాగం యొక్క మహత్త్వాన్ని వర్ణించాయి. ప్రముఖ కవి దాశరథి రంగాచార్య లాంటి వారు ప్రత్యక్షంగా పోరాటంలో పాల్గొని, జైలు జీవితాలు గడిపారు. వారి కవిత్వం పోరాటాన్ని ఆకృతి చేసింది.

దాశరథి రంగాచార్య (1928-2015)

తెలంగాణ కవిత్వానికి ప్రతీక. సాయుధ పోరాట యోధుడై, అభ్యుదయవాది, ప్రజాకవిగా ప్రసిద్ధి. ఆయన "బూటు" కవిత పోరాటానికి ప్రతీకాత్మకం. రాజకారుల బూట్లు ప్రజల రక్తంతో తడిసి, దోపిడీని సూచిస్తూ, విప్లవాన్ని ధిక్కరిస్తుంది. కవితలో: "బూటు బూటు రెండు బూట్లు / రక్తంతో తడిసిన రెండు బూట్లు / ప్రజల రక్తంతో తడిసిన బూట్లు" అని పంక్తులు పోరాట యొక్క క్రూరత్వాన్ని గుర్తుచేస్తాయి. ఇది ప్రజల్లో ఆగ్రహాన్ని రేకెత్తించి, గెరిల్లా పోరాటానికి ప్రేరణ. మరొక ప్రసిద్ధ కవిత "నా తెలంగాణా"లో ఆయన త్యాగాన్ని ఆకాశతారలతో పోల్చి: "తీగలను తెంపి అగ్నిలో దింపినావు / నా తెలంగాణా కోటి రత్నాల వీణ" అని రాశారు. ఈ పంక్తులు తెలంగాణను వీణగా, పోరాటాన్ని సంగీతంగా చిత్రీకరిస్తాయి. దాశరథి కవిత్వం భావోద్వేగ స్ఫూర్తితో కూడినది, పోరాటాన్ని వ్యక్తిగత అనుభవంగా మలిచింది.

కాళోజీ నారాయణరావు (1914-2002)

ప్రజాకవిగా, తెలంగాణ ఉద్యమాల ప్రతిధ్వనిగా నిలిచారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటం నుండి తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం వరకు అన్ని ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నారు. ఆయన "నిజామ్" కవితలో రజాకార్ల క్రూరత్వాన్ని ధిక్కరిస్తూ: "నిజామనగ ఎంతరా / వాడి తహతెంతరా / అంతగలసి తంతె మల్ల వాడి అంతులేదురా" అని రాశారు. ఈ పంక్తులు నిజాం పాలన యొక్క అంధకారాన్ని, పోరాట యొక్క అవసరాన్ని స్పష్టం చేస్తాయి. భైరంపల్లి హత్యకాండం గురించిన కవితలో కాళోజీ మహిళల త్యాగాన్ని వర్ణిస్తూ, పోరాటాన్ని జాతీయ స్థాయికి ఎత్తారు. ఆయన కవిత్వం సామాజిక న్యాయం, ప్రత్యేక తెలంగాణ ఆకాంక్షలతో ముడిపడి ఉంది. పోరాటం తర్వాత కూడా "పోరు తెలంగాణ" గీతం లాంటి రచనలు ప్రజల్లో ఐక్యతను నింపాయి. కాళోజీ కవిత్వం ధిక్కార భావంతో కూడినది, ఉద్యమ స్ఫూర్తిని శాశ్వతం చేసింది.

సుద్దాల హన్మంతు (1910-1982)

తెలంగాణ ప్రజా కవిత్వానికి మూలస్తంభం. కమ్యూనిస్టు యోధుడుగా, కళాకారుడుగా పోరాటంలో ముందువరసలో నిలిచారు. ఆయన "పల్లెటూరి పిల్లగాడా" పాట కరుణరసంగా ప్రజల బాధలను చిత్రీకరిస్తుంది: "పల్లెటూరి పిల్లగాడా / పసులగాసె మొనగాడా / పాలు మరిచి ఎన్నాళ్ళయింది / ఓ… పాల బుగ్గల జీతగాడా / కొలువు కుదిరి ఎన్నాళ్లయింది." ఈ పంక్తులు రైతు పిల్లల దుస్థితిని, వెట్టి చాకిరి యొక్క దారుణత్వాన్ని గుర్తుచేస్తూ, పోరాటానికి చోదకంగా మారాయి. మరొక ప్రసిద్ధ గేయం "వేయ్ దెబ్బ... దెబ్బకు దెబ్బ" రాజకారుల దాడులకు ప్రతిఘటనగా రాసినది. ఇది గెరిల్లా యుద్ధ వ్యూహాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ, "రణభేరి మ్రోగింది తెలుగోడ" లాంటి పంక్తులతో యోధులను ఉత్తేజపరిచింది. హన్మంతు కవిత్వం జానపద రసాలతో కూడినది, ప్రజల నోటిలో నాని, పోరాటాన్ని సామూహిక గాథగా మలిచింది.

సోమసుందర్ (1924-2016)

అభ్యుదయవాద కవిగా, "వజ్రాయుధం" (1949) ద్వారా తెలంగాణ పోరాటాన్ని మహాకావ్యాంగంగా ఆకృతి చేశారు. ఈ గేయకవిత భూస్వామ్య వ్యవస్థను త్రోసిరాజని, బానిసల దండయాత్రను వర్ణిస్తుంది. కవితలో: "బానిసల దండయాత్ర / ఒక వీరుడు మరణిస్తే వేలకొలది ప్రభవిస్తారు / ఒక నెత్తుటి బొట్టులో ప్రళయాగ్నులు ప్రజ్వరిల్లుతాయి" అని పంక్తులు త్యాగాన్ని ఆశాగీతంగా మలిచాయి. జనగామ, బాలేముల, నల్లగొండల్లో జరిగిన వీరోచిత పోరాటాలను ఉద్వేగంగా చిత్రీకరించారు. సోమసుందర్ కవిత్వం బూర్జువా వ్యవస్థను విమర్శిస్తూ, ప్రజావాద భవిష్యత్తును ఊహిస్తుంది. ఇది పోరాటాన్ని రాజకీయ దృక్పథంతో చూసే ఒక మైలురాయి. ఆరుద్ర (శ్రీశ్రీ అనంతర కవులలో) "త్వమేవాహం" మహాకావ్యంలో తెలంగాణ పోరాట తీవ్రతను వర్ణించారు. ఇక్కడ పోరాటం ఆత్మవిశ్వాసంగా, ప్రజల ఐక్యతగా చిత్రీకరించబడింది. మఖ్దూం మొహియుద్దీన్ ఉర్దూ కవిత్వంలో నిజాం వ్యతిరేక భావాలు ప్రచారం చేశారు, తెలుగు కవిత్వానికి ప్రభావం చూపారు.

విప్లవ చైతన్యానికి మార్గదర్శకం

ఈ కవిత్వం తెలంగాణ సాయుధ పోరాటాన్ని సాహిత్యంగా ఆకర్షించడమే కాక, భారతీయ విప్లవ చైతన్యానికి మార్గదర్శకంగా నిలిచింది. దోపిడీకు వ్యతిరేకం, త్యాగానికి నివాళి, భవిష్యత్తుకు ఆశలు – ఇవి ఈ రచనల మొదటి ధ్వనులు. పోరాటం ముగిసినా, ఈ కవితలు తెలంగాణ గుర్తింపును బలపరిచాయి. ఈ విప్లవ ధ్వని ఈరోజు కూడా ప్రజల్లో ప్రతిధ్వనిస్తోంది, సామాజిక న్యాయ పోరాటాలకు ప్రేరణగా మారుతోంది. తెలంగాణ కవిత్వం ఆయుధాల కంటే బలమైనది, ఎందుకంటే అది మనసుల్ని మార్చింది.

-డాక్టర్ కోలాహలం రామ్ కిశోర్

98493 28496