వీగిపోయిన బిల్లు.. కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల్లో కొత్త మలుపు

దేశ రాజకీయాల్లో డీలిమిటేషన్ బిల్లు చుట్టూ నెలకొన్న వివాదం ఇప్పుడు ఒక స్పష్టమైన రాజకీయ సంకేతాన్ని ఇచ్చింది. అధికారిక ప్రకటనలు ఎలా ఉన్నా, రాజకీయ వాస్తవం మాత్రం వేరే కథ చెబుతోంది.. ఈ బిల్లు ‘వెనక్కి తగ్గింది’ అనే భావన ప్రజల్లో బలంగా స్థిరపడింది. ఇది కేవలం ఒక చట్ట ప్రక్రియ నిలిచిపోవడం కాదు. ఇది కేంద్ర, రాష్ట్ర సంబంధాల భవిష్యత్తుపై, ప్రాంతీయ రాజకీయాల శక్తిపై, రాబోయే ఎన్నికల సమీకరణాలపై గంభీరమైన ప్రభావం చూపే పరిణామం.

డీలిమిటేషన్ అంటే..

డీలిమిటేషన్ అంటే జనాభా ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన. భారతదేశం వంటి విభిన్నతలతో కూడిన దేశంలో ఇది కేవలం సంఖ్యల విషయం కాదు. ఇది ప్రాంతీయ గౌరవం, అభివృద్ధి అసమానతలు, రాజకీయ ప్రాధాన్యం వంటి అంశాలతో ముడిపడి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా దక్షిణ రాష్ట్రాలు గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా జనాభా నియంత్రణలో ముందంజలో ఉండగా, ఉత్తర రాష్ట్రాలు అధిక జనాభా వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ఈ నేపథ్యంలో జనాభా ఆధారంగా సీట్ల పునర్విభజన జరిగితే, దక్షిణ రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గిపోతుందనే భయం సహజంగా వ్యక్తమైంది.

ప్రాంతీయ పార్టీలదే పైచేయి..

ఈ భయాన్ని ప్రాంతీయ పార్టీలు రాజకీయంగా సమర్థంగా వినియోగించుకున్నాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ఈ అంశాన్ని బలంగా ఎత్తిచూపింది. ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ దీన్ని రాష్ట్రానికి ముప్పుగా చిత్రీకరించి, కేంద్రంపై తీవ్ర విమర్శలు చేశారు. ఇప్పుడు బిల్లు ముందుకు సాగకపోవడం ఆమె వాదనకు బలం చేకూర్చింది. “బెంగాల్‌ను కాపాడాం” అనే భావన ప్రజల్లో మరింత బలపడుతోంది. తమిళనాడులో పరిస్థితి మరింత తీవ్రంగా ఉంది. ముఖ్యమంత్రి ఎం.కె. స్టాలిన్ డీలిమిటేషన్ బిల్లును దక్షిణ రాష్ట్రాలపై అన్యాయంగా అభివర్ణించారు. తమిళ రాజకీయాల్లో “స్వాభిమానం” అనే భావన చాలా బలంగా ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో, బిల్లు వెనక్కి తగ్గడం DMKకు ఒక పెద్ద రాజకీయ విజయంగా మారింది. “ఢిల్లీకి ఎదురు నిలిచిన తమిళ స్వరం” అనే భావన ఇప్పుడు ప్రజల్లో బలపడుతోంది. కేరళలో ప్రత్యక్ష ప్రభావం తక్కువగా కనిపించినా, ఈ వివాదం బీజేపీకి ప్రతికూల వాతావరణాన్ని మరింత బలపరుస్తోంది. ఇప్పటికే ఎల్‌డీఎఫ్ మరియు యూడీఎఫ్ మధ్య పోటీ కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, బీజేపీ మూడో శక్తిగా ఉంది. “కేంద్రం రాష్ట్రాల హక్కులను తగ్గిస్తోంది” అనే భావన ఇక్కడ మరింత బలపడింది.

వ్యూహాత్మక తప్పిదాలు..

రాష్ట్రాలతో సరైన సంప్రదింపులు జరపకపోవడం ఈ వివాదానికి ప్రధాన కారణంగా నిలిచింది. డీలిమిటేషన్ వంటి సున్నితమైన అంశంలో అన్ని రాష్ట్రాల అభిప్రాయాలను తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉన్నప్పటికీ, ఆ దిశలో లోపం కనిపించింది. జనాభా ఆధారంగా సీట్ల పునర్విభజన సరైనదే అయినప్పటికీ, దాని ప్రభావాన్ని సమతుల్యం చేయడానికి ముందుగానే స్పష్టమైన విధానాలు ప్రకటించాల్సింది. కానీ అలాంటి చర్యలు లేకపోవడం వల్ల అసంతృప్తి పెరిగింది.

అనుమానాలే ఓడించాయి..

ఎన్నికల ముందు ఈ అంశాన్ని ముందుకు తేవడం ప్రతిపక్షాలకు ఒక బలమైన ఆయుధాన్ని అందించింది. అదే సమయంలో, ఫెడరలిజం భావనపై అనుమానాలు పెరగడం కూడా బీజేపీకి ప్రతికూలంగా మారింది. మొత్తం మీద, డీలిమిటేషన్ బిల్లు ఒక పరిపాలనా సంస్కరణగా ప్రారంభమైనప్పటికీ, అది ఇప్పుడు ఒక పెద్ద రాజకీయ సంకేతంగా మారింది. ఇది కేంద్రాధిపత్యం, ప్రాంతీయ స్వాభిమానం మధ్య జరుగుతున్న పోరాటానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. ఈ పరిణామం ఒక స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇస్తోంది. రాష్ట్రాల స్వరం వినిపించకుండా తీసుకునే నిర్ణయాలు ప్రజాస్వామ్యంలో దీర్ఘకాలికంగా నిలవవు. కేంద్రం, రాష్ట్రాలు పరస్పర గౌరవంతో ముందుకు సాగితేనే సమతుల్యమైన రాజకీయ వ్యవస్థ కొనసాగుతుంది.

-శ్రీధర్ వాడవల్లి

99898 55445