గృహిణుల శ్రమకు సుప్రీం ఆర్థిక గుర్తింపు

మోటార్ ప్రమాద మరణ కేసులలో నష్ట పరిహారాన్ని నిర్ధారిం‌చేటప్పుడు, గృహిణులు చేసే వేతనం లేని గృహ శ్రమకు స్వతంత్ర ఆర్థిక విలువను కేటాయించాలని జూన్ 11న సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. ఈ ప్రయోజనం కోసం నెలకు ₹30,000 కనీస ఊహాజనిత ఆదాయాన్ని అది నిర్ధారించింది. గృహిణులను "దేశ నిర్మాతలు"గా పరిగణిస్తూ, జస్టిస్‌లు సంజయ్ కరోల్, ఎన్. కోటీశ్వర్ సింగ్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం, మోటార్ ప్రమాద క్లెయిమ్‌లలో "గృహ సంరక్షణ నష్టం" అనే పేరుతో నష్టపరిహారానికి ఒక ప్రత్యేక శీర్షికను సృష్టించి, ప్రతి మూడేళ్లకు ఈ మొత్తాన్ని 10% పెంచాలని ఆదేశించింది.

వివాదం ఏమిటి?

పంజాబ్‌లో జరిగిన ఒక మోటారు వాహన ప్రమాద క్లెయిమ్‌కు సంబంధించిన అప్పీలులో ఈ తీర్పు వెలువడింది. 2001 నవంబర్‌లో జరిగిన ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో రేష్మా అనే మహిళ మృతి చెందడంతో, ఆమె భర్త ముగ్గురు పిల్లలు నష్టపరిహారం కోరుతూ మోటారు ప్రమాద క్లెయిమ్‌ల ట్రిబ్యునల్ (MACT)ను ఆశ్రయించారు. 2003 డిసెంబర్‌లో, ట్రిబ్యునల్ ₹2.42 లక్షల నష్టపరిహారాన్ని మంజూరు చేసింది. దీనితో అసంతృప్తి చెందిన ఆ కుటుంబం పంజాబ్- హర్యానా హైకోర్టును ఆశ్రయించింది. 2024 డిసెంబర్‌లో, హైకోర్టు క్లెయిమ్ పిటిషన్ దాఖలు చేసిన తేదీ నుండి 7.5% వడ్డీతో పాటు నష్టపరిహారాన్ని ₹8.43 లక్షలకు పెంచింది. మూడు నెలల్లోగా ఈ మొత్తాన్ని చెల్లించకపోతే, వడ్డీ రేటును సంవత్సరానికి 9%కి, ఆరు నెలలకు మించి ఆలస్య‌మైతే సంవత్సరానికి 12%కి పెంచుతామని పేర్కొంది. మంజూరు చేసిన నష్టపరిహారం మొత్తంతో ఇంకా అసంతృప్తిగా ఉన్న ఆ కుటుంబం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది.

గృహ కార్మికుల వేతనాన్ని ఎలా లెక్కించింది?

గృహిణి మరణించిన కేసులలో, ట్రిబ్యునల్స్, కోర్టులు "గృహ సంరక్షణ నష్టం" అనే శీర్షిక కింద నెలకు అదనంగా ₹30,000 మొత్తాన్ని మంజూరు చేయాలని కోర్టు పేర్కొంది. ఒక నిర్దిష్టమైన ఊహాజనిత ఆదాయం ఆధారంగా నష్టపరిహారాన్ని అంచనా వేసినప్పుడు, గృహిణులు ఎదుర్కొనే సహజమైన ప్రతికూలతను భర్తీ చేయడానికి ఈ మొత్తం ఒక కనీస ప్రమాణంగా ఉపయోగపడుతుందని తెలిపింది. గృహిణి ఇంటికి ప్రత్యక్షంగా ఆర్థిక సహకారం అందించని సందర్భాలలో, ₹30,000 మొత్తాన్ని "తాత్కాలిక" నెలవారీ ఆదాయంగా పరిగణించాలని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. ప్రతి మూడేళ్లకు ఒకసారి, సంచిత ప్రాతిపదికన దీనిని 10% చొప్పున పెంచాలని ఆదేశించింది. గృహిణి ఉద్యోగంలో కూడా ఉన్నట్లయితే, ఆమె నిరూపితమైన ఆదాయానికి అదనంగా ఈ శీర్షిక కింద నష్టపరిహారం మంజూరు చేయబడుతుంది.

మానవ మూలధనానికి శిల్పులు..

వంట చేయడం, శుభ్రపరచడం, సంరక్షణ వంటి గృహిణులు చేసే సాధారణ ఇంటి పనులు, వేతన కార్మికులకు మద్దతు ఇవ్వడంలోనూ, ఆర్థిక ఉత్పాదకతను పెంచడంలోనూ కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని ఈ తీర్పు ఎత్తి చూపింది. అయినప్ప టికీ, జీడీపీ వంటి సాంప్రదాయ ఆర్థిక సూచికలలో ఈ తోడ్పాటును అరుదుగా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. "ఉన్నత స్థాయి వ్యాపారవేత్తలు, విజయవంతమైన రాజకీయ నాయకులు, ప్రముఖ కళాకారులు, పేరున్న న్యాయవాదుల" వంటి వారి ఉన్నత సౌధాలు నిర్మించబడే పునాది రాళ్లను గృహిణులే వేస్తారని పేర్కొంటూ, ధర్మాసనం వారిని భారతదేశ "మానవ మూలధనానికి" శిల్పులుగా అభివర్ణించింది. మృతురాలి కుటుంబానికి చెల్లించాల్సిన నష్టపరిహారాన్ని కోర్టు ₹62.78 లక్షలకు పెంచింది. ఈ పరిహారం కేవలం ఆమె ఇంటికి అందించిన సేవలను మాత్రమే కాకుండా, తల్లి ప్రేమ, భర్త తోడు, ఇతర ఆధారపడిన కుటుంబ సభ్యులకు లభించాల్సిన సంరక్షణ, సహాయం వంటి వాటి నష్టాన్ని కూడా ప్రతిబింబించాలని కోర్టు పేర్కొంది. గృహిణులు అధికారిక ఆదాయాన్ని సంపాదించరనే కారణంతో వారి సేవలకు ఆర్థిక విలువ లేదని భావించవద్దని కోర్టు గతంలో హెచ్చరించినప్పటికీ, గృహ సంరక్షణ నష్టాన్ని అంచనా వేయడానికి ఒక నిర్దిష్ట కనీస ప్రమాణాన్ని నిర్దేశించడం ఇదే మొదటిసారి.

-ఇరికి మహేష్

98661 35431